J-მრუდის ეფექტი

J-მრუდის ეფექტი (J Curve Effect) აღწერს, თუ რა ხდება ქვეყნის სავაჭრო ბალანსში ვალუტის გაუფასურების შემდეგ.

ვალუტის დასუსტების შემდეგ, სავაჭრო ბალანსი თავდაპირველად, როგორც წესი, უარესდება, მაგრამ მოგვიანებით უმჯობესდება. ეს ეფექტი ასო „J“-ს ჰგავს გრაფიკზე, რის გამოც მას J-მრუდი ეწოდება. სავაჭრო ბალანსი თავიდან ეცემა, შემდეგ იზრდება

პირველ რიგში, რას აკეთებს ვალუტის გაუფასურება?

როდესაც ქვეყნის ვალუტა უფასურდება:

(1) ექსპორტი უფრო იაფი ხდება უცხოელი მყიდველებისთვის.

(2) იმპორტი უფრო ძვირი ხდება ადგილობრივი მომხმარებლებისთვის.

ერთი შეხედვით, ამან უნდა გააუმჯობესოს სავაჭრო ბალანსი - მაგრამ ეს მაშინვე არ ხდება.

თავდაპირველად სავაჭრო ბალანსი უარესდება. მოკლევადიან პერსპექტივაში, ადამიანებს არ შეუძლიათ სწრაფად შეცვალონ თავიანთი ქცევა. იმპორტის კონტრაქტები უკვე გაფორმებულია და  მომხმარებლები აგრძელებენ იმავე იმპორტირებული საქონლის შეძენას. ფირმებს დრო სჭირდებათ ახალი მომწოდებლების ან მომხმარებლების მოსაძებნად. შედეგად კი ქვეყანა კვლავ ახორციელებს მსგავსი რაოდენობის იმპორტს, თუმცა, იმპორტი ახლა უფრო ძვირია ეროვნულ ვალუტაში. იმპორტის ხარჯები იზრდება, ამიტომ სავაჭრო ბალანსი თავიდან უარესდება.

გრძელვადიან პერსპექტივაში, ადამიანები და ფირმები ადაპტირდებიან. უცხოელი მყიდველები იწყებენ მეტი ექსპორტის ყიდვას, რადგან ის უფრო იაფია. ადგილობრივი მომხმარებლები ამცირებენ იმპორტს ან გადადიან ადგილობრივ პროდუქტებზე. ფირმები აფართოებენ წარმოებას საექსპორტო ბაზრებისთვის. ექსპორტიდან შემოსავალი იზრდება და იმპორტის ხარჯები მცირდება. სავაჭრო ბალანსი უმჯობესდება.

J-მრუდის ეფექტი აღწერს სიტუაციას, როდესაც ქვეყნის სავაჭრო ბალანსი თავდაპირველად უარესდება ვალუტის გაუფასურების შემდეგ, მაგრამ დროთა განმავლობაში უმჯობესდება რაოდენობების კორექტირების შედეგად. ეს მოვლენა უკავშირდება მარშალ-ლერნერის პირობას (Marshall-Lerner Condition).


photo: No Copyright