მოხმარების ზღვრული მიდრეკილება

მოხმარების ზღვრული მიდრეკილება (marginal propensity to consume_MPC) ზომავს, თუ რამდენი იხარჯება (დაზოგილის ნაცვლად) თქვენს მიერ გამომუშავებული თითოეული დამატებითი ლარიდან.

ვთქვათ, სამსახურში 100 ლარის ბონუსს იღებთ:

თუ 80 ლარს დახარჯავთ და 20 ლარს დაზოგავთ, თქვენი MPC 0.8 (ან 80%) იქნება.
თუ 60 ლარს დახარჯავთ და 40 ლარს დაზოგავთ, თქვენი MPC 0.6 (ან 60%) იქნება.

ადამიანების უმეტესობას MPC 0.5-დან 0.9-მდე აქვს. ღარიბ ოჯახებს, როგორც წესი, უფრო მაღალი MPC აქვთ (ისინი თითქმის ყველაფერს ხარჯავენ, რასაც შოულობენ), ხოლო მდიდარ ოჯახებს უფრო დაბალი MPC აქვთ (ისინი მეტს ზოგავენ).

MPC-ს ახასიათებს ხარჯვის ჯაჭვური რეაქცია. როდესაც ვინმე ფულს ხარჯავს, ეს ფული სხვის შემოსავლად იქცევა და შემდეგ ისიც ხარჯავს მის ნაწილს. ეს ქმნის ტალღურ ეფექტს ეკონომიკაში.

მაგალითი, მთავრობა სამშენებლო კომპანიას 1000 ლარს უხდის ხიდის შესაკეთებლად.

რაუნდი 1: სამშენებლო კომპანია გამოიმუშავებს 1000 ლარს. MPC = 0.8-ის შემთხვევაში, ისინი ხარჯავენ 800 ლარს (მუშათა ხელფასებზე, მასალებზე და ა.შ.) და ზოგავენ 200 ლარს.
რაუნდი 2: ამ მუშებსა და მომწოდებლებს ახლა აქვთ 800 ლარის ახალი შემოსავალი. ისინი ხარჯავენ ამ თანხის 80%-ს = 640 ლარს და ზოგავენ 160 ლარს.
რაუნდი 3: ადამიანები, რომლებმაც მიიღეს ეს 640 ლარი, ხარჯავენ ამ თანხის 80%-ს = 512 ლარს და ზოგავენ დანარჩენს, და ა.შ.

ეს თანხა სულ უფრო და უფრო მცირდება, მაგრამ ყველაფერი ერთად იკრიბება!

კეინზისეული მულტიპლიკატორი

ეკონომისტებმა გაარკვიეს, რომ არსებობს ფორმულა, რომლითაც გამოითვლება საწყისი დანახარჯების მთლიანი ზეგავლენა:

მულტიპლიკატორი = 1 / (1 - MPC)

თუ MPC = 0.8:

მულტიპლიკატორ = 1 / (1 - 0.8) = 1 / 0.2 = 5

ეს ნიშნავს, რომ საწყისი დანახარჯების ყოველი ლარი ეკონომიკაში ჯამში 5 ლარს ქმნის, როდესაც ყველა რაუნდს შეკრებთ!

ასე რომ, თუ მთავრობა ფულს ხარჯავს რაიმეზე - მაგალითად, გზების მშენებლობაზე, მასწავლებლების დაქირავებაზე ან პროექტების დაფინანსებაზე - ეკონომიკური ზეგავლენა გაცილებით დიდია, ვიდრე მხოლოდ საწყისი რაოდენობა ამ მულტიპლიკატორის ეფექტის გამო. რაც უფრო მაღალია MPC (რაც ნიშნავს, რომ ადამიანები თავიანთი შემოსავლის მეტ ნაწილს ხარჯავენ), მით უფრო დიდია მულტიპლიკატორი და მით უფრო დიდია მთლიანი ეკონომიკური ზეგავლენა. სწორედ ამიტომ, რეცესიის დროს მთავრობები ზოგჯერ ზრდიან ხარჯებს - ისინი იმედოვნებენ, რომ გამოიწვევენ ამ ჯაჭვურ რეაქციას და გაზრდიან მთლიან ეკონომიკას არა მხოლოდ პირდაპირი ხარჯებით.

photo: Pixabay via Pexels